Wyzwolenie KL Ravensbrück

81. rocznica wyzwolenia KL Ravensbrück

3 maja 2026 roku odbyły się uroczystości upamiętniające 81. rocznicę wyzwolenia niemieckiego obozu koncentracyjnego dla kobiet KL Ravensbrück – jednego z największych tego typu obozów na terenie III Rzeszy. W rocznicy wyzwolenia udział wzięli ostatni ocalali oraz przedstawiciele wielu narodowości, więzionych i mordowanych w Ravensbrück. Obecni na uroczystościach byli także Zastępca Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Michał Syska, Wiceminister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prof. Sebastian Gajewski i Chargé d’Affaires RP w Niemczech Jan Tombiński.

W wygłoszonych przemówieniach wybrzmiewał jednoznacznie pokojowy i głęboko humanistyczny przekaz, a przemawiająca w imieniu polskich więźniarek Pani Janina Iwańska zwróciła uwagę na krzywdy i zło, jakie wyrządza nienawiść oraz na niezwykłą wartość życia, przebaczenia, przyjaźni i pokoju.

Następnie uczestnicy obchodów, reprezentujący różne kraje, organizacje i nurty polityczne, a także przedstawiciele więzionych i eksterminowanych w obozie mniejszości narodowych, religijnych, etnicznych i seksualnych, złożyli kwiaty przed pomnikiem, upamiętniającym ofiary zagłady. Delegacje następnie wrzucały pojedyncze kwiaty w wody znajdującego się na terenie obozu jeziora Schwedt, do którego Niemcy wsypywali prochy swoich ofiar.

KL Ravensbrück, funkcjonujący od 1939 roku, był największym obozem koncentracyjnym przeznaczonym dla kobiet. Przeszło przez niego około 130 tysięcy więźniarek różnych narodowości, z których dziesiątki tysięcy zginęły w wyniku egzekucji, chorób, głodu oraz nieludzkich warunków życia i pracy. W chwili wyzwolenia, 30 kwietnia 1945 roku, na terenie obozu znajdowały się tysiące skrajnie wycieńczonych więźniarek. Rocznica wyzwolenia KL Ravensbrück pozostaje ważnym momentem refleksji nad tragicznymi doświadczeniami ofiar niemieckiego, nazistowskiego systemu obozów koncentracyjnych oraz przypomnieniem o konieczności zachowania pamięci o ich losie dla przyszłych pokoleń.

Pełna treść przemówienia Pani Janiny Iwańskiej - ocalałej więźniarki obozów koncentracyjnych:

Szanowni Państwo

Mija właśnie 81 rocznica wyzwolenia ostatnich obozów koncentracyjnych w Niemczech. 2 maja 1945 roku spotkały się oba fronty – front zachodni wyzwolił 2 maja ostatni obóz męski w Wöbbelinie, a front wschodni ostatni obóz kobiecy w Neustadt-Glewe, oddalony od Wöbbelina 6 km. Wyzwolenie więźniów z obozów było daniem im nowego życia. Ja, w wieku 14–15 lat byłam w 4 obozach koncentracyjnych, w tym w dwóch największych – Auschwitz-Birkenau i Ravensbrück.

Obozy koncentracyjne są dowodem do jakiego czynienia zła są zdolni ludzie wobec innych ludzi. Kiedy między nimi wprowadzi się nienawiść i żądzę panowania jednych narodów nad innymi, kiedy, często, jeden opętany przywódca poderwie do wojny cały naród, nastąpi śmierć i nieszczęście milionów ludzi. Dlatego nie chcę już mówić o tym co było. Chcę powiedzieć o tym, jakim dobrem i szczęściem jest życie i zachęcić do cenienia życia.

Życie to jest wszystko, co nas spotyka, co nas otacza. Życie to jest zarówno dobro jak i zło i od nas zależy czego będzie więcej, co będziemy wyżej cenili. Kiedy przeważy dobro, kiedy ludzie będą sobie życzliwi, przyjaźni, będą żyli szczęśliwie i będą korzystać z życia, to po co im będzie wojna? Ale żeby tak było musimy nad tym pracować, musimy przekonywać młodych, żeby przyjaźnili się, żeby byli sobie życzliwi, żeby się lubili, wtedy unikną wojny.

Kiedy pierwszy raz przyjechałam w 1959 roku na odsłonięcie tego pięknego pomnika w Ravensbrück, jechałam pełna nienawiści, żalu, złości na Niemców. Kiedy jechaliśmy autokarem z Berlina Wschodniego, to zarówno w części wschodniej, jak i w Berlinie Zachodnim, zwykli Niemcy też nas nienawidzili. Grozili nam pięściami i rzucali w nas kamieniami, chociaż my nie uczyniliśmy Niemcom żadnej krzywdy.

Następny raz przyjechałam do Neustadt-Glewe na otwarcie miejsca pamięci dopiero w 2002 roku. W dalszym ciągu nie lubiłam Niemców i powiedziałam to wprost, kiedy przeproszono mnie o powiedzenie paru słów. Od 2002 roku zaczęłam jeździć do Neustadt-Glewe, Ravensbrück, a nawet do Wöbbelina i ze każdym przyjazdem moja złość była mniejsza, a życzliwość rosła od spotkania do spotkania.

Teraz w tych wszystkich miejscach mam przyjaciół i jadę na uroczystości jak na spotkanie do przyjaciół. Między nami nie ma już najmniejszej niechęci, a nawet kwitnie przyjaźń. Chciałbym, żeby wszystkie wrogie sobie narody zaprzyjaźniły się ze sobą, tak jak ja z Niemcami. Żeby wojna były tylko wspomnieniem w książkach i muzeach, a miejsca pamięci o obozach koncentracyjnych służyły przestrodze, pamięci i czci dla tych, którzy w nich musieli żyć lub umrzeć.

Życzę obecnemu pokoleniu, żeby nigdy nie musieli doświadczać wojny, a żyli w pokoju i korzystali z radości życia.