Polski Cmentarz Wojenny w Casamassima jest położonym najbardziej na południe i najmniejszym z czterech cmentarzy wojennych 2. Korpusu Polskiego we Włoszech. Powstał wiosną 1944 r. przy polskim Szpitalu Wojennym nr 1 w Casamassima, później największej bazie sanitarnej 2. Korpusu.
Spoczywa tu od 427 do 431 polskich żołnierzy poległych m.in. na linii Gustawa i pod Monte Cassino, zmarłych w szpitalach Bari, Neapolu i Casamassima, a także lotników 1586. Eskadry Specjalnej oraz żołnierzy zmarłych po zakończeniu walk we Włoszech.
Na Polskim Cmentarzu Wojennym w Casamassima odbyły się uroczystości upamiętniające w których wziął udział Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Lech Parell oraz Zastępca Szefa Urzędu Michał Syska, wraz z delegacją, w skład której weszli m.in.: wiceminister obrony narodowej Stanisław Wziątek oraz przewodniczący Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu Piotr Adamowicz oraz Burmistrz miasta Casamassima Giuseppe Nitti.
Lech Parell w swoim przemówieniu przypomniał o wkładzie żołnierzy Armii gen. Władysława Andersa w zakończenie II wojny światowej. Podkreślił znaczenie walk stoczonych na włoskim szlaku bojowym od Monte Cassino po Bolonię które przyczyniły się do zwycięstwa nad III Rzeszą i wyzwolenia Europy.
- Niedawno obchodziliśmy rocznicę zakończenia II wojny światowej. Żołnierze Armii gen. Władysława Andersa, podczas kampanii włoskiej, znacząco przyczynili się do jej zakończenia. Mieli istotny wkład w zwycięstwo nad III Rzeszą i wyzwolenie Europy. Ich szlak bojowy wiodący przez Monte Cassino, gdzie przełamali silnie ufortyfikowaną linię Gustawa, Ankonę i Bolonię, jest tego dowodem.
Minister przypomniał również, że Casamassima to nie tylko symbol heroicznych walk kampanii włoskiej, ale także zaplecza medycznego i codziennej walki o życie. W szpitalach i punktach rekonwalescencji w Apulii żołnierze leczyli rany fizyczne i psychiczne choć wielu z nich nie udało się uratować.
- Casamassima to świadectwo, że kampania włoska to nie tylko heroiczne szturmy, zdobywanie kolejnych wzgórz i forsowanie rzek. To także zaplecze, szpitale, punkty rekonwalescencji – miejsca, gdzie żołnierze walczyli o powrót do zdrowia, by móc znów stanąć w szeregu. To tutaj, w Apulii, z dala od huku armat, leczyli rany – te cielesne i te psychiczne. Niestety, wielu z nich odeszło, zabranych przez choroby, wycieńczenie lub rany, które okazały się śmiertelne.
- Niech pamięć o bohaterach, którzy spoczęli w Acquafondata, na Monte Cassino i tutaj, w Casamassima, będzie dla nas inspiracją do działania na rzecz pokoju i bezpieczeństwa w Europie i na świecie. Cześć pamięci poległych żołnierzy 2. Korpusu Polskiego! – zakończył Szef Urzędu.
Głos zabrał również burmistrz Giuseppe Nitti, który podkreślił jak wielką pomoc zapewniali żołnierze gen. Andersa miejscowej ludności podczas II wojny światowej.
- W imieniu mieszkańców pragnę Państwa powitać w mieście Casamassima, które stało się miejscem pamięci, historii i modlitw za dusze ponad 400 bohaterów, którzy oddając własne życie odmienili losy II wojny światowej, przyczyniając się do wyzwolenia Włoch spod niemieckiego jarzma, przywracając naszemu Narofowi nieoceniony dar wolności i pokoju.
- Nasza ziemia nadal pamięta o pomocy polskich lekarzy i sanitariuszy, którzy z poświeceniem pracowali w szpitalu otwartym w Casamassima w maju 1944 roku, lecząc chorych i rannych żołnierzy. I choć nie należało to do ich obowiązków opiekowali się też miejscową ludnością, zaskarbiając sobie dozgonną wdzięczność mieszkańców Casamassima i okolic.
Burmistrz zwrócił również uwagę na ogromne znaczenie pamięci o tamtych wydarzeniach, podkreślając wkład polskich lekarzy oraz żołnierzy Armii generała Andersa, którzy w czasie skrajnych trudności nieśli pomoc cywilom
- Pamięć o ich zaangażowaniu jest wciąż żywa; wielu starszych mieszkańców zawdzięcza życie polskim lekarzom, a także żołnierzom Armii generała Andersa, którzy wielokrotnie przekazywali żywność cywilom, pozwalają im przetrwać najtrudniejszy okres niedostatku, głodowych racji i restrykcji – powiedział
- Dlatego też w imieniu moim i całej społeczności, którą reprezentuję, przekazuje na wasze ręce gorące i szczere podziękowania za Wasze wielkie serce i wsparcie dla naszej ziemi.
W trakcie uroczystości odbyła się ceremonia wręczenia Medali Pro Bono Poloniae oraz Pro Patria osobom zasłużonym w kultywowaniu pamięci o polskich żołnierzach walczących we Włoszech oraz upowszechnianiu wiedzy historycznej o ich zaangażowaniu w walce o wolność Polski i Europy. Medal Pro Bono Poloniae otrzymali: Pan Giuseppe Nitti, Pan Nicola Donato Girolamo, hm. Artur Dryjer, hm. Marcin Żukowski. Medalem Pro Patria zostali uhonorowani: ppłk Cosimo Delibero, ppłk Bartłomiej Kulas, Pan Pietro Episcopo, insp. Carmela Giannuzzi, Pan Francesco Prigigallo, st.chor.sztab. Michele Scandamarro oraz hm. Mirosław Stanisław Uruski.
Po zakończonych wystąpieniach został odczytany Apel Pamięci, następnie delegacja złożyła wieniec przed ołtarzem z medalionem przedstawiającym Matkę Bożą Ostrobramską oraz tablicą z napisem: NE VI IUS OPPRIMATUR FORTITER ET NOBILITER CECIDERUNT (Nie siłą prawa złamani, mężnie i szlachetnie zginęli).
Fot. Jakub Skoneczny/ UdSKiOR
