Z głębokim smutkiem zawiadamiamy, że zmarł Krzysztof Dowgiałło (1938–2026) – architekt, działacz opozycji demokratycznej w PRL oraz autor „Ballady o Janku Wiśniewskim”.
Ukończył Wydział Architektury Politechniki Gdańskiej. Pracę zawodową jako architekt podejmował kolejno w Wielkiej Brytanii, Francji i Algierii, a po powrocie na Wybrzeże związał się z gdańskim Miastoprojektem.
W sierpniu 1980 r. uczestniczył w strajku w Stoczni Gdańskiej im. Lenina, pełniąc funkcję delegata do Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego. Od września 1980 r. działał w NSZZ „Solidarność”. Był m.in. wiceprzewodniczącym komisji zakładowej w Miastoprojekcie, członkiem Zarządu Regionu Gdańskiego oraz delegatem na I Krajowy Zjazd Delegatów.
Po pacyfikacji strajku w Stoczni Gdańskiej 16 grudnia 1981 r. został aresztowany. Początkowo przebywał w Areszcie Śledczym w Gdańsku, a następnie, ze względu na problemy zdrowotne, został przeniesiony do szpitala Zakładu Karnego w Bydgoszczy. W maju 1982 r. Sąd Wojewódzki w Gdańsku skazał go na cztery lata pozbawienia wolności. Karę odbywał m.in. w Zakładzie Karnym w Potulicach, gdzie redagował więzienną gazetkę „Pilnik”. W 1983 r. opuścił więzienie na mocy aktu łaski Rady Państwa. Ponownie został aresztowany w czerwcu 1984 r., jednak już miesiąc później odzyskał wolność dzięki amnestii.
Szczególne miejsce w historii zapewniła mu „Ballada o Janku Wiśniewskim” – wiersz powstały pod wpływem tragicznych wydarzeń Grudnia ’70, których był świadkiem i uczestnikiem. W czasie protestów wojsko i milicja otworzyły ogień do bezbronnych robotników zmierzających do pracy w stoczni. Śmierć poniosło wówczas 18 osób, a wydarzenia te zapisały się jako jeden z najtragiczniejszych momentów Grudnia ’70.
Jak wspominał Krzysztof Dowgiałło, utwór napisał wieczorem 17 grudnia 1970 r., po zobaczeniu na ulicy Świętojańskiej w Gdyni pochodu niosącego na drzwiach ciało zabitego chłopca. Był nim osiemnastoletni Zbigniew Godlewski, pracownik Stoczni Gdyńskiej im. Komuny Paryskiej, zastrzelony w pobliżu przystanku Gdynia Stocznia. Nie znając wówczas jego tożsamości, autor nadał bohaterowi ballady symboliczne imię i nazwisko – Janek Wiśniewski.
Za swoje zasługi został odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2007) oraz Krzyżem Wolności i Solidarności (2015).
Wspominając Krzysztofa Dowgiałłę, warto powrócić do utworu, który uczynił go częścią historii polskiej drogi do wolności. „Ballady o Janku Wiśniewskim” można wysłuchać tutaj: https://www.youtube.com/watch?v=4XrtP1qwLDk
