25 czerwca 1976 r. w Zakładach Mechanicznych Ursus rozpoczął się strajk robotników sprzeciwiających się planowanej przez rząd premiera Piotra Jaroszewicza gwałtownej podwyżce cen żywności. Protesty szybko objęły również inne ośrodki w kraju. W Ursusie doszło m.in. do blokady linii kolejowej. Władze komunistyczne stłumiły wystąpienia, a wielu uczestników protestów spotkały represje. Jednocześnie rząd wycofał się z planowanych podwyżek cen. Wydarzenia Czerwca 1976 r. stały się ważnym etapem na drodze do powstania demokratycznej opozycji oraz przemian, które doprowadziły do odzyskania przez Polskę pełnej suwerenności.
W Ursusie odbyła się konferencja historyczna pt. „Droga do wolności zaczęła się w Czerwcu ’76”, połączona ze spotkaniem ze świadkami wydarzeń sprzed 50 lat. Uczestnicy mieli okazję wysłuchać relacji osób, które brały udział w protestach lub były ich bezpośrednimi świadkami, co pozwoliło lepiej zrozumieć znaczenie tamtych wydarzeń dla najnowszej historii Polski.
W wydarzeniu uczestniczył Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, minister Lech Parell, który podkreślił znaczenie pamięci o robotniczych protestach z czerwca 1976 r.
– Spotykamy się w przededniu 50. rocznicy wydarzeń niezwykle ważnych dla Polski. Wydarzeń w Ursusie, Radomiu, Płocku, a także – na mniejszą skalę – w wielu innych miejscach naszego kraju. Były to wydarzenia gwałtowne, podczas których wiele osób zostało aresztowanych, poszkodowanych, a następnie poddanych represjom. Wpisują się one w ciąg wystąpień przeciwko komunistycznej władzy.
Minister zaznaczył, że protest w Ursusie był nie tylko spontanicznym buntem przeciwko podwyżkom cen, lecz także świadomym działaniem robotników, którzy, blokując kluczową magistralę kolejową, pokazali zdolność do organizacji i skutecznego sprzeciwu wobec niesprawiedliwości systemu.
Lech Parell podkreślił również, że represje wobec robotników z Ursusa, Radomia i Płocka stały się impulsem do budzenia społecznej solidarności, rozumianej jako moralny obowiązek obrony skrzywdzonych. To właśnie z tej solidarności wyrósł Komitet Obrony Robotników, jednoczący przedstawicieli różnych środowisk w obronie godności człowieka.
– Dziękujemy Państwu – uczestnikom tamtych wydarzeń – za odwagę, która stała się fundamentem wolnej Rzeczypospolitej – zakończył.
W trakcie konferencji odbyła się również ceremonia wręczenia Medali „Pro Bono Poloniae” oraz „Pro Patria”, przyznawanych za szczególne zasługi w kultywowaniu pamięci o walce o niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej.
Medalem „Pro Bono Poloniae” został uhonorowany Leszek Dlouchy. Medale „Pro Patria” otrzymali uczestnicy wydarzeń Czerwca ’76 w Zakładach Mechanicznych „Ursus”: Mirosław Cholewiński, Witold Cholewiński, Eugeniusz Gawinek, Ryszard Kowalski, Ireneusz Barski, Tadeusz Fidowicz, Bogdan Bujak, Jerzy Domżalski, Janusz Mierkowski oraz Wojciech Gilewski.
