70 lat temu, w czerwcu 1956 r. w Poznaniu doszło do robotniczych protestów, które przerodziły się w wystąpienia uliczne przeciwko władzom komunistycznym. Był to pierwszy tak wielki bunt przeciwko władzom od zakończenia II Wojny Światowej. Do stłumienia demonstracji skierowano wojsko oraz siły bezpieczeństwa. W wyniku tych tragicznych wydarzeń śmierć poniosło co najmniej 79 osób, a ponad 600 zostało rannych.
Poznański Czerwiec 1956 r. stał się jednym z najważniejszych symboli społecznego sprzeciwu wobec reżimu komunistycznego w powojennej Polsce, otwierając nowy rozdział drogi do wolności – rozdział protestów robotników i społecznego oporu.
Obchody 70. rocznicy tych wydarzeń przyjęły szczególną formę. W całym Poznaniu zorganizowano szereg wydarzeń upamiętniających tę rocznicę, od lokalnych symboli pamięci po centralne uroczystości z udziałem najwyższych władz państwowych i zaproszonych przywódców zagranicznych.
Upamiętnienie tej szczególnej rocznicy rozpoczęły się od złożenia kwiatów przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, ministra Lecha Parella przy Pomniku Poległych w Powstaniu Poznańskim 28-30 czerwca 1956 r.
Następnie pod Tablicą pamiątkową Powstańców Czerwca 1956 w Poznaniu na budynku Komendy Wojewódzkiej Policji, odbyła się uroczystość z udziałem władz wojewódzkich. Podczas uroczystości Minister wręczył medale Pro Bono Poloniae oraz Pro Patria.
Odznaczeni zostali Medalem Pro Bono Poloniae: Pan Zenon Biegański, kombatant -zatrzymany z bronią w ręku na Kochanowskiego, Pan Antoni Godziewski, kombatant, członek zarządu Związku Powstańców Poznańskiego Czerwca 1956 „Niepokonani”, Pani Eugenia Kulas, wdowa po Januszu Kulasie i Pani Kinga Przyborowska, Dyrektor Muzeum Powstania Poznańskiego
Medalem Pro Patria: Pan Krzysztof Głyda oraz Pan Tadeusz Teodorczyk.
W historii każdego narodu są miejsca i wydarzenia, które stają się czymś więcej niż tylko wspomnieniem. Stają się symbolem. Takim symbolem jest Poznański Czerwiec 1956 roku – pierwszy wielki bunt społeczeństwa przeciwko komunistycznej władzy po zakończeniu II wojny światowej - mówił minister do uczestników uroczystości - Czerwiec 1956 roku nie był zwykłym protestem. Był najsilniejszym od zakończenia drugiej wojny wstrząsem, który obnażył prawdziwe oblicze komunistycznego systemu.
W przemówieniu Szef Urzędu przypomniał, że pracownicy poznańskich zakładów wyszli na ulice, domagając się podstawowych wartości, które wyrażały hasła: „Chleba i Wolności” - walczyli nie tylko o prawa pracownicze, ale przede wszystkim o ludzką godność.
To właśnie dlatego Poznański Czerwiec nie zakończył się w czerwcu 1956 roku. Jego echo rozbrzmiewało później na Wybrzeżu w Grudniu 1970 roku. Rozbrzmiewało w Radomiu, Ursusie i Płocku w czerwcu 1976 roku. Rozbrzmiewało w działalności Komitetu Obrony Robotników, który stanął w obronie prześladowanych. Wreszcie rozbrzmiało potężnym głosem milionów Polaków zrzeszonych w Solidarności. Dlatego możemy dziś powiedzieć: Poznań był początkiem - mówił Lech Parell.
Szef Urzędu podkreślił, że pamięć o Poznańskim Czerwcu to nie tylko wspomnienie historii, ale także zobowiązanie do odpowiedzialnego budowania przyszłości. Ofiary tamtych wydarzeń walczyły o wolną Polskę, dlatego naszym obowiązkiem jest chronić i pielęgnować wolność, dbając o wspólne dobro.
Następnie Szef Urzędu wziął udział w uroczystości przy bramie głównej zakładów H. Cegielskiego. To właśnie tam 28 czerwca 1956 r. rozpoczęło się formowanie pochodu robotników z ówczesnych Zakłady Przemysłu Metalowego im. Józefa Stalina. Pracownicy opuścili teren fabryki przez główną bramę i ruszyli w kierunku centrum miasta, po drodze dołączyli do nich robotnicy z innych zakładów oraz mieszkańcy Poznania. W krótkim czasie protest przerodził się z demonstracji pracowniczej w masowy protest przeciwko władzom komunistycznym.
O godzinie 16:00 w kościele oo. Dominikanów w Poznaniu odbyła się msza święta w intencji Ofiar Poznańskiego Czerwca ’56. Do tłumienia demonstracji władze wysłały uzbrojonych żołnierzy i funkcjonariuszy wraz z czołgami, brutalna interwencja komunistów doprowadziła do śmierci ponad 70 osób, w tym wielu postronnych mieszkańców Poznania. Najmłodsza ofiara Czerwca 1956 r. miała zaledwie 13 lat.
Obchody zwieńczyła uroczystość w auli Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza z udziałem kombatantów, uczestników protestów czerwca 1956 roku, przedstawicieli środowisk opozycji demokratycznej, a także przedstawicieli władz państwowych i samorządowych, w tym Prezydenta RP. Międzynarodowy charakter uroczystości nadała obecność zagranicznych przywódców - Prezydentów Albanii, Łotwy i Węgier. Uroczystości z okazji 70. rocznicy wydarzeń Czerwca 1956 roku zakończyły się ceremonią złożenia wieńców pod Pomnikiem Poznańskiego Czerwca 1956 na Placu A. Mickiewicza.
Fot. Jakub Skoneczny/UdSKiOR
