20 sierpnia 1944 r., po niemal trzech tygodniach zaciętych walk, Powstańcy Warszawscy zdobyli gmach Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej (PAST-y) przy ul. Zielnej. Zwycięstwo nad jednym z najważniejszych punktów niemieckiej obrony w Śródmieściu było jednym z największych sukcesów militarnych Powstania Warszawskiego.
Gmach PAST-y, należący przed wojną do najwyższych budynków Warszawy, stanowił doskonale umocniony punkt oporu. Niemiecka załoga, wykorzystując dogodne położenie budynku, prowadziła z jego okien i dachu ostrzał okolicznych ulic, stanowiąc poważne zagrożenie dla powstańców i mieszkańców stolicy. Od początku Powstania Warszawskiego żołnierze Armii Krajowej podejmowali próby zdobycia obiektu.
Decydujący szturm rozpoczął się w nocy z 19 na 20 sierpnia 1944 r. W ataku uczestniczyli żołnierze batalionu „Kiliński” pod dowództwem rotmistrza Henryka Leliwy-Roycewicza, a także grupy saperskie i minerskie Okręgu Warszawa Armii Krajowej. W działaniach brała udział również kobieca drużyna minerska dowodzona przez mjr Zofię Franio „Doktór”. Powstańcy zaatakowali gmach z kilku stron, wykorzystując m.in. motopompę strażacką, za pomocą której do wnętrza budynku wtłoczono mieszankę paliw. Pożar i skoordynowany szturm zmusiły Niemców do opuszczenia pozycji.
20 sierpnia nad zdobytym gmachem PAST-y zawisła biało-czerwona flaga. Dla walczącej Warszawy był to nie tylko znak zwycięstwa militarnego, ale również niezwykle ważny symbol nadziei, odwagi i niezłomności. PAST-a pozostała w polskich rękach aż do końca Powstania.
W 82. rocznicę tego wydarzenia przed gmachem PAST-y odbyły się uroczystości upamiętniające bohaterów walk o jeden z najważniejszych punktów niemieckiej obrony Warszawy. Wzięli w nich udział kombatanci, Powstańcy Warszawscy, przedstawiciele władz państwowych i samorządowych oraz mieszkańcy stolicy. W uroczystości uczestniczył Zastępca Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, minister Michał Syska.
W swoim wystąpieniu minister podkreślił zarówno historyczne znaczenie zdobycia PAST-y, jak i jego wymiar moralny - „20 sierpnia 1944 roku nad budynkiem PAST-y załopotała biało-czerwona flaga. Był to symbol heroizmu, odwagi i bohaterstwa”.
Powiewająca nad gmachem biało-czerwona flaga była dla walczących warszawiaków symbolem zwycięstwa, ale także źródłem otuchy i nadziei. W czasie, gdy stolica toczyła nierówną walkę, widok polskich barw narodowych na jednym z najwyższych budynków miasta miał szczególną wymowę – przypominał, że Warszawa wciąż walczy i nie zamierza się poddać.
Minister pogratulował również otwarcia wystawy „Pamiętamy 1944-Ocalić od Zapomnienia”. Jak zaznaczył wystawa podkreśla ważny fakt, udział kobiet i żołnierek w powstaniu warszawskim.
Na koniec Zastępca Szefa Urzędu pokłonił się osobą które przez osiem dekad niosły sztafetę pamięci i przekazywały z pokolenia na pokolenie historie bohaterskich czynów powstańców.
Podczas uroczystości minister Michał Syska, w imieniu Szefa Urzędu, uhonorował medalem „Pro Patria” osoby wyróżniające się szczególnymi zasługami w kultywowaniu pamięci o walce o niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Medalem odznaczono Panią Wandę Wołkowycką i Pana Sławomira Józefa Grackiego.
