W piątek, 25 września br., Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych organizuje w Warszawie obchody 100. rocznicy Bitwy Niemeńskiej – drugiego, po Bitwie Warszawskiej, zasadniczego sukcesu militarnego Wojska Polskiego w kontrofensywie przeciw Armii Czerwonej w 1920 roku.

 

Podczas uroczystości na placu Marszałka Józefa Piłsudskiego głos zabierze Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Jan Józef Kasprzyk, który przypomni, że zwycięstwo na przedpolach Warszawy w sierpniu 1920 r. nie przesądzało ostatecznie o wyniku wojny z bolszewicką Rosją. Dopiero zwycięskie starcie odrodzonego oręża polskiego z Armią Czerwoną, stoczone w dniach 20-26 września 1920 r., przypieczętowało polskie zwycięstwo w wojnie z bolszewikami i zabezpieczyło byt niepodległego Państwa Polskiego.

 

Następnie zostanie odmówiona wspólna modlitwa i odczytany Apel Pamięci, po czym nastąpi ceremonia złożenia kwiatów na płycie Grobu Nieznanego Żołnierza.

 

Po zakończeniu uroczystości Minister Kasprzyk złoży wieniec przed pomnikiem Marszałka Józefa Piłsudskiego, znajdującym się w przeciwległej części Placu (od strony ul. gen. Michała Tokarzewskiego-Karaszewicza).

 

25 września 2020 r., Warszawa

            godz. 12:00 – plac Marszałka Józefa Piłsudskiego.

 

Uprzejmie prosimy wszystkich biorących udział w koncercie o używanie maseczek ochronnych (nos i usta powinny pozostać zasłonięte przez cały czas trwania wydarzenia) oraz stosowanie się do zaleceń przeciwepidemicznych służb sanitarnych. Jednocześnie odradzamy udział w uroczystości osobom należącym (np. ze względu na wiek) do najwyższej grupy ryzyka zarażenia koronawirusem. W wydarzeniu nie mogą uczestniczyć osoby chore na COVID-19, zarażone SARS-CoV-2, przebywające na kwarantannie lub w izolacji.

 

--

Sto lat temu, w dniach 20-26 września 1920 r., polscy żołnierze stoczyli ostatnią w dotychczasowych dziejach Polski bitwę przesądzającą nie tylko o losach wojny, ale i dalszym istnieniu niezawisłego państwa. Zwycięstwo na przedpolach Warszawy w sierpniu 1920 r. nie przesądzało ostatecznie o wyniku starcia z bolszewicką Rosją. W sztabach obu stron zaczynały się przygotowania do kolejnej walnej batalii.

W tym samym czasie na północy frontu sytuacja stawała się coraz bardziej niebezpieczna dla wojsk polskich. Celem Tuchaczewskiego wciąż pozostawało zajęcie Warszawy. W dowodzonych przez niego dywizjach na początku września znajdowało się prawie 114 tysięcy żołnierzy i oficerów, niemal dokładnie tyle samo co miesiąc wcześniej, przed ofensywą nad Wisłą.

Plan bitwy nad Niemnem miał również ogromne znaczenie polityczne. Zwycięska ofensywa przyniosłaby wyzwolenie wielkich obszarów zamieszkanych w większości przez Polaków. Fakt ten miałby ogromne znaczenie dla negocjacji pokojowych. Piłsudski i rząd zauważali również, że coraz bardziej zmęczone ofensywą społeczeństwo może zażądać niebawem zawarcia pokoju nawet na niekorzystnych dla Polski warunkach. Zakończenie wojny jesienią 1920 r. oznaczałoby, że w ewentualnych negocjacjach Polska będzie występować z pozycji siły.

19 września Piłsudski wydał rozkaz do dowódców i szefów sztabów armii określający główne cele bitwy. Następnego dnia, gdy oddziały dowodzone przez gen. Rydza-Śmigłego zaatakowały bolszewików, wydawało się, że udało się je zupełnie zaskoczyć, ponieważ rozpoczęły odwrót w kierunku Grodna. Tuchaczewski uznał, że miasto to jest głównym celem polskiej ofensywy i wydał rozkaz ściągnięcia w tę okolicę wszystkich rezerw swojej armii oraz rozpoczęcia kontrataków. 21 września wszystkie ataki sowieckie zostały odparte po bardzo zaciętych walkach, gdy miejscowości w okolicach Grodna kilkukrotnie przechodziły z rąk do rąk.

Następnego dnia rozpoczęła się główna faza operacji. Ukryta w lasach Suwalszczyzny grupa uderzeniowa wkroczyła na terytorium Litwy. Polacy przygotowywali się do ataku na sowieckie lewe skrzydło. Już następnego dnia oddziały te zaatakowały zaskoczone armie Tuchaczewskiego do tego momentu przekonanego, że Polacy zamierzają atakować bronione przez niego za wszelką cenę Grodno. Mimo, że polskie oddziały odcinały Sowietom kolejne drogi odwrotu, to bitwa pozostawała nierozstrzygnięta aż do wieczora 25 września. Dopiero tego dnia sukcesy żołnierzy gen. Stefana Dąb-Biernackiego pod Lidą zadecydowały o powodzeniu całego planu. W tym samym czasie Polacy przeszli do ofensywy na południu. Następnego dnia zagrożony zupełnym okrążeniem Tuchaczewski wydał rozkaz odwrotu. Uratowało to jego Front Zachodni przed całkowitą zagładą. W ostatniej fazie bitwy wyczerpane walkami oddziały polskie ruszyły w pogoń za rozbitymi bolszewikami.


W sobotę, 26 września br., Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Jan Józef Kasprzyk weźmie udział w gali finałowej kończącej XIII edycję Ogólnopolskiej Olimpiady Przedmiotowej pt. „Losy żołnierza i dzieje oręża polskiego w latach 1887–1922. O Niepodległość i granice Rzeczypospolitej”, która odbędzie się w Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku.

 

Podczas uroczystości zostaną ogłoszone wyniki konkursu. Minister Kasprzyk wręczy nagrody zwycięzcom, a także uhonoruje medalami „Pro Patria” kilkunastu nauczycieli, którzy od szeregu lat przygotowują młodzież do startu w Olimpiadzie. Planowane jest przemówienie Szefa UdSKiOR.

 

26 września 2020 r., Sulejówek

            godz. 10:00 – Muzeum Józefa Piłsudskiego, al. Piłsudskiego 29.

 

--

„Losy żołnierza i dzieje oręża polskiego” to olimpiada tematyczna adresowana do zafascynowanych historią uczniów szkół ponadgimnazjalnych z całej Polski, ze szczególnym uwzględnieniem uczniów zainteresowanych szeroko rozumianą historią wojskowości. Co roku w zawodach bierze udział niemal 3000 uczniów. Olimpiada jest rozgrywana w trzech etapach od listopada do czerwca, a jej zwieńczeniem są zawody finałowe w Warszawie, którym towarzyszą atrakcje dla uczestników i ich opiekunów. Zwycięzcy rywalizacji otrzymują cenne nagrody oraz dodatkowe punkty w rekrutacji na wybranych uniwersytetach.

 

Organizatorami Olimpiady są: Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku, Centralna Biblioteka Wojskowa im. Marszałka Józefa Piłsudskiego oraz Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.