To była jedna z najbardziej brawurowych i symbolicznych akcji Polskiego Państwa Podziemnego. 26 marca 1943 roku harcerze z Grup Szturmowych Szarych Szeregów przeprowadzili akcję uwolnienia Jana Bytnara „Rudego”. Operacja „Meksyk II”, znana szerzej jako „Akcja pod Arsenałem”, została wykonana przez 28 żołnierzy Oddziału Specjalnego „Jerzy” i była pierwszym przedsięwzięciem polskiego ruchu oporu na taką skalę, przeprowadzonym w przestrzeni okupowanej Warszawy.
W 83. rocznicę tych wydarzeń, pod gmachem historycznego Arsenału, odbył się uroczysty Apel Pamięci, zorganizowany przez Społeczny Komitet Opieki nad Grobami Poległych Żołnierzy Batalionów „Zośka” i „Parasol”, Hufiec ZHP Warszawa-Mokotów im. Szarych Szeregów oraz Jednostkę Wojskową Komandosów. W uroczystości uczestniczył Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, minister Lech Parell, kombatanci oraz licznie zgromadzona młodzież harcerska.
Obchody zakończyły się złożeniem wiązanek kwiatów przed tablicą upamiętniającą akcję.
______
26 marca 1943 r. u zbiegu ulic Długiej i Bielańskiej w Warszawie, w pobliżu budynku Arsenału, członkowie Grup Szturmowych Szarych Szeregów, pod dowództwem Stanisława Broniewskiego „Orszy”, dokonali udanej akcji odbicia z rąk Gestapo Jana Bytnara „Rudego”. Akcja została zaplanowana przez Tadeusza Zawadzkiego „Zośkę”. W akcji pod Arsenałem uwolniono 21 więźniów, wśród nich – obok „Rudego” – także Henryka Ostrowskiego „Heńka”. Wzięło w niej udział 28 członków Szarych Szeregów.
Po stronie polskiej straty były następujące: jedna osoba aresztowana – Hubert Lenk „Hubert” (następnie zakatowany przez Gestapo) – oraz dwie ciężko ranne: „Alek” i „Buzdygan”. „Alek” i „Rudy” zmarli tego samego dnia – 30 marca 1943 r. 2 kwietnia w szpitalu zmarł również „Buzdygan”. Po stronie niemieckiej było czterech zabitych i dziewięciu rannych. Następnego dnia po akcji, 27 marca, w odwecie Niemcy rozstrzelali na dziedzińcu więziennym Pawiaka 140 Polaków i Żydów.
fot. Jakub Skoneczny / UdSKiOR
