25 maja odbyły się obchody 100. rocznicy urodzin Jana Józefa Lipskiego – żołnierza Armii Krajowej, uczestnika Powstania Warszawskiego, działacza opozycji demokratycznej i jednego z najważniejszych intelektualistów zaangażowanych w walkę o wolną Polskę w drugiej połowie XX wieku.
Obchody rozpoczęły się rano na Starych Powązkach w Warszawie, przy grobie Jana Józefa Lipskiego. W obecności honorowej asysty wojskowej złożono wieńce i oddano hołd człowiekowi, który przez całe życie pozostawał wierny idei wolności, solidarności i odpowiedzialności obywatelskiej. W uroczystości uczestniczyli przedstawiciele władz państwowych, organizacji kombatanckich, środowisk opozycji demokratycznej oraz rodzina Jana Józefa Lipskiego.
Podczas ceremonii głos zabrali m.in. Michał Syska, Zastępca Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz Wicemarszałkini Senatu Magdalena Biejat. Odczytany został również list od Prezydenta m. st. Warszawy Rafała Trzaskowskiego. W przemówieniach podkreślano niezwykłą biografię Lipskiego – od działalności w Szarych Szeregach i Armii Krajowej, przez zaangażowanie w opozycję demokratyczną okresu PRL, po aktywność publiczną w wolnej Polsce.
Minister Michał Syska przypomniał życiorys Jana Józefa Lipskiego, ale również idee, które przyświecały mu w działalności społecznej:
Mottem całych tegorocznych obchodów stały się właśnie słowa Jana Józefa Lipskiego: „Patriotyzm jest z miłości i do miłości ma prowadzić”. Przywoływano również przesłanie jego słynnego eseju „Dwie ojczyzny, dwa patriotyzmy”, w którym przestrzegał przed nacjonalizmem, ksenofobią i fałszowaniem historii, wskazując, że patriotyzm powinien opierać się na odpowiedzialności, uczciwości i trosce o wspólnotę.
Dalsza część obchodów odbyła się w Senacie, gdzie zorganizowano konferencję pt. „Jaka ojczyzna? Jaki patriotyzm? Pamięci Jana Józefa Lipskiego”, współorganizowaną przez UdSKiOR i Senat RP.
Konferencję otworzyły wystąpienia Marszałkini Senatu Małgorzaty Kidawy-Błońskiej oraz Michała Syski. Prof. Andrzej Friszke w wykładzie „Prezydent opozycji – Rola Jana Józefa Lipskiego w historii Polski” przypomniał znaczenie Lipskiego jako jednego z moralnych autorytetów polskiej opozycji demokratycznej.
W panelu dyskusyjnym moderowanym przez dr. Łukasza Garbala udział wzięli prof. Andrzej Leder, red. Zuzanna Dąbrowska oraz prof. Andrzej Friszke. Rozmowa poświęcona była współczesnemu rozumieniu patriotyzmu, miejscu pamięci historycznej w życiu publicznym oraz aktualności myśli Jana Józefa Lipskiego w XXI wieku. Cały zapis konferencji dostępny jest na kanale Senatu.
W związku z jubileuszem Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przygotował również specjalne wydanie pisma „Kombatant”, poświęcone życiu i działalności Jana Józefa Lipskiego. Numer dostępny jest bezpłatnie na stronie internetowej Urzędu.
Setna rocznica urodzin Jana Józefa Lipskiego stała się nie tylko okazją do upamiętnienia jednej z najważniejszych postaci polskiej historii powojennej, ale również ważnym głosem w debacie o współczesnym patriotyzmie, odpowiedzialności obywatelskiej i wartościach demokratycznych.
Organizatorami uroczystości byli Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz Senat Rzeczypospolitej Polskiej. Partnerami wydarzenia Instytut Myśli Politycznej im. Gabriela Narutowicza, Instytut Historii PAN oraz Instytut Dokumentacji i Studiów nad Literaturą Polską.
